Hlutverk forseta
Forseti er þjóðhöfðingi Íslands og er kjörinn í beinni kosningu til fjögurra ára í senn. Stjórnarskráin geymir ákvæði um hlutverk forseta en forseti sinnir jafnframt ýmsum verkefnum sem hefð er fyrir og málum sem forseti telur mikilvægt að leggja áherslu á.
Samkvæmt Stjórnarskrá lýðveldisins fara kjörnir fulltrúar og forseti Íslands sameiginlega með löggjafarvald en forseti og önnur stjórnvöld sameiginlega með framkvæmdavald. Forseti setur Alþingi, staðfestir með undirskrift sinni skipan ráðherra, þau lög sem samþykkt eru af Alþingi, ýmsar stjórnvaldsákvarðanir og samninga við erlend ríki. Hún situr ásamt ráðherrum í ríkisráði og stjórnar fundum þess en þar er meðal annars fjallað um lagafrumvörp og tillögur um að kveða saman og slíta þingi eða rjúfa þing. Ef forseti synjar lagafrumvarpi staðfestingar sem Alþingi hefur samþykkt skal leggja það undir þjóðaratkvæði. Samkvæmt lögum er forseti Íslands einnig stórmeistari fálkaorðunnar.
Forseti vinnur einnig margvísleg verk sem eru venju samkvæmt hluti af starfinu og aðstæður hverju sinni kalla á. Forseti ávarpar þjóðina á tyllidögum, fer í opinberar heimsóknir innanlands, tekur á móti fjölmörgum innlendum sem erlendum gestum og kynnir sér með margvíslegum hætti málefni líðandi stundar. Hún tekur á móti erlendum sendiherrum þegar þeir afhenda trúnaðarbréf sitt og undirritar trúnaðarbréf íslenskra sendiherra. Hún leggur margvíslegum innlendum almannaheillasamtökum og sjálfboðaliðahreyfingum lið og styður eftir megni við íslenskan útflutning og nýsköpun í atvinnulífinu. Forseti er oft í hlutverki talsmanns þjóðarinnar á alþjóðavettvangi, til dæmis þegar hún á viðræður við forsvarsmenn annarra þjóða og tekur þátt í atburðum og heimsóknum erlendis.
Frá því að Halla Tómasdóttir var kjörin forseti Íslands hefur hún lagt áherslu á að kalla ólíka aðila saman, spyrja spurninga og hlusta á fjölbreytt sjónarmið.
Sjá nánar
Helstu lög og lagaheimildir
- Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands
- Lög nr. 10/1990 um laun forseta Íslands
- Lög nr. 12 frá 2009 um afnám eldri laga um eftirlaun forseta
- Forsetabréf um hina íslensku fálkaorðu
- Forsetabréf um starfsháttu orðunefndar
- Forsetaúrskurður um fána forseta Íslands
- Forsetaúrskurður um merki forseta Íslands
- Forsetaúrskurður um skiptingu stjórnarmálefna milli ráðuneyta