„Við megum ekki glata tengslunum við grunntón mennskunnar“
19. ágúst 2026
Ljósmyndir: Embætti forseta Eistlands.
Forsetahjón sitja hátíðarkvöldverð í boði gestgjafa sinna.
Íslensku og eistnesku forsetahjónin utan við Arvo Pärt menningarmiðstöðina.
Unnt er að fræðast nánar um dagskrá fyrsta dags heimsóknarinnar hér á vefnum.
Sjá nánar.
Fyrsta degi ríkisheimsóknar forsetahjóna, Höllu Tómasdóttur og Björns Skúlasonar, til Eistlands lauk á hátíðarkvöldverði í boði gestgjafa þeirra, Alars Karis, forseta Eistlands, og eiginkonu hans, Sirje Karis. Um 80 gestum var boðið í menningarmiðstöð sem helguð er eistneska tónskáldinu Arvo Pärt. Meðal gesta voru bæði opinber sendinefnd Íslands og viðskiptasendinefndin.
Áður en borðhald hófst fluttu forsetarnir skálaræður. Þau ræddu bæði um dýrmæta vináttu þjóðanna tveggja sem ætti rætur að rekja til ákvörðunar íslenskra stjórnvalda um að viðurkenna, fyrst allra þjóða, endureisn sjálfstæðis Eistlands 22. ágúst 1991. „Þakka ykkur fyrir það,“ sagði Karis meðal annars í ræðu sinni, „við munum alltaf minnast þessa af þakklæti. Það er meitlað í stein.“ Ræddi hann sérstaklega um framlag Jóns Baldvins Hannibalssonar, þáverandi utanríkisráðherra, í þessu sambandi og tengdi jafnframt stuðning Íslands við Eistland fyrir 35 árum við núverandi stuðning beggja landa við Úkraínu.
Karis bætti við að hjörtu Íslendinga og Eistlendinga slægju í sama takti og vísaði, því til staðfestingar, á líkindi hins þrjóska Bjarts í Sumarhúsum og Andrésar frá Vargamäe, höfuðpersónu skáldsögunnar Sannleikur og réttlæti eftir eistneska skáldið A. H. Tammsaare. Báðir hefðu metið sjálfstæði sitt og sjálfsákvörðunarrétt mikils. Karis sagðist fullviss um að ef þeir Bjartur og Andrés hefðu haft tækifæri til að sjá hvernig löndin tvö hefðu þróast undanfarna öld hefðu þeir brosað í kampinn. Og hann bætti við: „Þeir hefðu klappað hvor öðrum á öxlina og haldið áfram að rækta vináttuna sína í milli, rétt eins og við gerum.“
Skálaræða Höllu Tómasdóttur var svohljóðandi:
„Alar, Sirje, kæru vinir.
Það er okkur Birni sönn ánægja að vera hér í Eistlandi. Ég hef lengi hlakkað til þessarar heimsóknar en frá því að við Alar Karis hittumst í Genf fyrir nokkrum vikum, á fyrsta fundi Alþjóðlegrar ráðgjafanefndar um gervigreind til góðs, hef ég nánast talið dagana.
Þetta er fimmta opinbera heimsókn mín frá því að ég tók við embætti. Líkt og fyrirrennarar mínir fór ég í fyrstu opinberu heimsóknirnar til norrænna frændþjóða okkar og ég lauk þeim heimsóknum í Finnlandi síðastliðið haust. Þegar ég horfði frá höfninni í Helsinki yfir Kirjálabotn sá ég tignarlegan fuglahóp á flugi í átt til Tallinn. Sú mynd hefur fylgt mér síðan.
Um langa hríð hafa hvítir svanir á flugi verið tákn norræns samstarfs. Þeir skiptast á að leiða hópinn, deila álaginu og skýla hverjir öðrum fyrir veðri og vindum. Mér hefur alltaf þótt þetta falleg ímynd samvinnu, mynd sem á ekki síður vel við í seinni tíð um norrænu og baltnesku vinaþjóðirnar.
Ekkert okkar getur flogið öruggt eitt síns liðs. Vindarnir í kringum okkur hafa orðið öflugri og óútreiknanlegri. Stundum virðast þeir blása samtímis úr ólíkum áttum. Það er reyndar reynsla sem við Íslendingar þekkjum allt of vel: óútreiknanlegt slagveður sem steðjar að úr öllum áttum á sama tíma. Þess vegna erum við svo þakklát fyrir sólskinið sem yljaði okkur hér í dag.
En að öllu gamni slepptu þá stöndum við frammi fyrir erfiðum áskorunum. Öryggisógnir, sundrung innan samfélaga, þær djúpstæðu breytingar sem gervigreind hefur í för með sér og vaxandi virðingarleysi gagnvart alþjóðalögum kallar ekki aðeins á að við stöndum saman, sem vinir og bandamenn, heldur einnig að við skiptumst á að hafa forystu.
Vinasamband Eistlands og Íslands á sér langa sögu en þar voru mörkuð söguleg tímamót þegar Ísland varð fyrst ríkja til að viðurkenna endurheimt sjálfstæði Eistlands í ágúst 1991. Þetta var ekki bara diplómatísk ákvörðun heldur siðferðileg afstaða, skýr yfirlýsing um að alþjóðalög, samstaða og sameiginleg gildi séu ekki bara hljómfögur orð heldur lifandi grundvallarreglur sem brýnt er að standa vörð um saman.
Þrjátíu og fimm árum síðar blómstrar vinátta þjóða okkar. Hún birtist í öflugu samstarfi okkar innan vébanda NB8, í sameiginlegri trú okkar á lýðræði og frið og nú einnig í þeirri viðleitni okkar að gera gervigreind að afli framfara og velsældar fyrir almenning.
Þegar við Alar hittumst í Genf í liðnum mánuði vorum við einhuga um skýrt markmið: að stuðla að því að ein áhrifamesta umbylting mannkynssögunnar þjóni mannkyninu en ekki öfugt. En það sem hafði mest áhrif á mig var ekki bara samtal okkar um gervigreind heldur samræða okkar um mennskuna og framtíð mannkynsins. Undir lok fundarins hvatti Alar okkur sem sitjum í ráðgjafanefndinni til að vera stórhuga. Hann vildi setja markið hátt: að saman skyldum við stefna að því að kenna einum milljarði manna að nýta gervigreind til góðs.
Þessi áskorun varð mér hugstæð. Hún fangar vel það sem ég dáist hve mest að í fari Eistlendinga. Þið hafið kennt umheiminum að stafræn forysta snýst um miklu fleira en tækni. Hún snýst um að fjárfesta í menntun fólks og tryggja að allir hafi tækifæri og sjálfstraust til að taka þátt í þeim hröðu breytingum sem eiga sér stað í veröldinni. Og öðru fremur snýst hún um að hafa hugrekki til að setja sér háleit markmið um hagvöxt og velsæld svo að sem flestir megi njóta ávaxta þessara umbreytinga.
Ísland og Eistland eru fámenn ríki. En við gerum okkur líka glögga grein fyrir að áhrif ráðast ekki af fólksfjölda. Þau ráðast af styrk hugmyndanna, traustinu sem við byggjum upp og hugrekkinu til að taka forystu í málum sem skipta okkur og heiminn máli.
Eistland er í fremstu röð á sviði stafrænnar nýsköpunar og stafrænnar stjórnsýslu. Ísland hefur leitast við að vera leiðandi á sviði endurnýjanlegrar orku, kynjajafnréttis og trausts á lýðræðið. Næsta stóra verkefni okkar er að tryggja að þróun tækni, menntunar og mannlegra gilda haldist í hendur. Kannski er þetta ein skýring þess að þjóðum okkar semur svo vel, ekki vegna þess að við séum svo keimlík heldur vegna þess að við erum sammála um að framfarir eigi ávallt að vera í þágu fólks.
Bæði Íslendingar og Eistlendingar er meðvitaðir um mikilvægi þess að varðveita tungumál, menningu og þjóðarvitund á umbreytingatímum. Við vitum að viðnámsþróttur felst í fleiru en hernaðarlegum eða efnahagslegum styrk. Í sjálfstæðisbaráttu Íslendinga á nítjándu öld voru tungumál okkar og fornar bókmenntir sameiningartákn þjóðarinnar. Í hinni stórmerku söngvabyltingu ykkar áratugum síðar endurheimtuð þið frelsið ekki með hervaldi heldur í krafti tónlistarinnar og sameinaðra radda fjöldans. Söngvabyltingin minnir okkur á að mannsröddin getur breytt gangi sögunnar. Verkefni okkar er að tryggja að mannsröddin hljómi áfram, sem er sérstök áskorun nú á tímum gervigreindar.
Við Alar erum sammála um að tækniframfarir megi aldrei verða á kostnað mennskunnar. Þess vegna finnst mér einstaklega viðeigandi að við hittumst hér í kvöld, í hinni einstöku Arvo Pärt-menningarmiðstöð sem er ekki aðeins helguð einum merkasta tónlistarmanni samtímans heldur líka umbreytingarafli tónlistar, sköpunar og íhugunar. Það er okkur sérstakur heiður og gleði að sonur Arvo Pärt og tengdadóttir séu með okkur hér í kvöld.
Á liðnu ári hljóðritaði Sinfóníuhljómsveit Íslands allar sinfóníur Arvo Pärt í tilefni af níræðisafmæli hans. Þegar hlustað er á tónlist hans skynjar maður nokkuð sem verður sífellt sjaldgæfara í skarkala samtímans: kyrrð, auðmýkt og djúp tengsl við sameiginlega mennsku okkar. Eða svo ég vitni í lýsingu Pärt sjálfs á tónlist sinni: „Í henni felst lotning gagnvart stórkostlegum lífskrafti mannsandans og mannlegri reisn.“
Nú á tímum, þegar algrímið mótar sífellt stærri hluta tilveru okkar, megum við ekki glata tengslunum við grunntón mennskunnar. Megi Eistland og Ísland halda áfram að læra hvort af öðru, veita hvort öðru innblástur og vinna saman að framtíð þar sem tæknin þjónar mannkyninu, menntun eflir almenning, lýðræðið stendur traustum fótum og friður er sameiginlegt leiðarljós okkar.
Kæru vinir.
Hjartans þakkir fyrir þá einstöku hlýju og gestrisni sem þið hafið auðsýnt okkur Birni. Ég bið ykkur að lyfta glösum til heiðurs Alar Karis, forseta Eistlands, Sirje Karis og eistnesku þjóðinni. Fyrir langri og traustri vináttu Íslands og Eistlands — og þeirri framtíð sem við veljum að byggja upp saman.
Terviseks!
Skál.“
Undir lok dagskrárinnar í menningarmiðstöðinni flutti ungt eistneskt tónlistarfólk, hjónin Hans Christian Aavik fiðluleikari og Karolina Aavik píanóleikari, þrjú verk eftir Arvo Pärt. Þau léku einnig eigin útsetningu á Vísum Vatnsenda-Rósu og snart flutningur þeirra íslensku gestina sérstaklega.
Fleiri fréttir
19. ágúst 2026
Hlýjar móttökur í Tallinn
Fyrsti dagur ríkisheimsóknar til Eistlands.
19. ágúst 2026
Hlýjar móttökur í Tallinn
18. ágúst 2026
Ríkisheimsókn til Eistlands hefst á morgun
Forsetahjón koma til Tallinn.
18. ágúst 2026
Ríkisheimsókn til Eistlands hefst á morgun
17. ágúst 2026
Opið hús á Bessastöðum á Menningarnótt
Gestir hvattir til að mæta í þjóðlegum klæðum.
17. ágúst 2026
Opið hús á Bessastöðum á Menningarnótt